EKPAA-LIFE-Logo-med

Το έργο συγχρηματοδοτείται
 από το πρόγραμμα LIFE
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

H0113h0016t

ΨΗΦΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΝΕΡΟΥ >>

Meeting1

ΧΩΡΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ >>
(μόνο για τα μέλη του Ευρωμεσογειακού Δικτύου)

ΕΙΣΤΕ ΕΔΩ:

>> ΑΡΧΗ >> ΟΔΗΓΙΑ 2000/60 >> FAQ
message H0775h4851t 03-ANTHEMOUNTAS-Fragmas P7232665t

FAQ >>     ΕΝΤΥΠΟ >>      POSTER >>      @ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΙΟ PDF>>

Τι είναι η οδηγία-πλαίσιο για τα νερά; >>

Ποιο είναι το κύριο σκεπτικό της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά; >>

Ποιες είναι οι καινοτομίες της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά; >>

Τι σημαίνει «ολοκληρωμένη διαχείριση»; >>

Τι εννοούμε όταν μιλούμε για «διαχείριση σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης»; >>

Ποιες αλλαγές στη διοίκηση και τη νοοτροπία είναι αναγκαίες; >>

Τι σημαίνει «καλή κατάσταση» νερού; >>

Τι ισχύει για τα υπόγεια νερά; >>

Ας πάρει όσο νερό θέλει ο καθένας! Πού είναι το πρόβλημα; >>

Γιατί «οικολογική διαχείριση»; >>

Τι είναι τα «διαχειριστικά σχέδια» για τις λεκάνες απορροής; >>

Τι σημαίνει «ανάκτηση κόστους» και ποιοι είναι οι στόχοι
της τιμολογιακής πολιτικής για το νερό; >>

Τι σημαίνει «συνδυασμένη προσέγγιση»; >>

Ποιος είναι ο ρόλος των πολιτών; >>

Τι είναι η οδηγία-πλαίσιο για τα νερά;

Η οδηγία-πλαίσιο για τα νερά (οδηγία 2000/60/ΕΚ, για τη θέσπιση ενός πλαισίου για την ανάληψη κοινοτικής δράσης στον τομέα του νερού) έχει φιλόδοξους στόχους.

Πρώτον, θέτει το ζήτημα του νερού στο σωστό επίπεδο αναγνωρίζοντας οι υδρολογικές λεκάνες είναι οι βασικές γεωγραφικές ενότητες στο πλαίσιο των οποίων πρέπει να λύνονται τα προβλήματα που αφορούν την ρύπανση και την επάρκεια του νερού, τόσο για τις ανθρώπινες ανάγκες όσο και για τη διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων.

Δεύτερον, θέτει ως στόχο για την επόμενη δεκαετία (ως το 2015) την καλή οικολογική και χημική κατάσταση όλων των νερών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Τρίτον, η εφαρμογή της απαιτεί την συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων οικονομικών, επιστημονικών και κοινωνικών φορέων καθώς και του ενδιαφερόμενου κοινού, στη διαχείριση της ποιότητας και της ποσότητας του νερού σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Ποιο είναι το κύριο σκεπτικό της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά;

Η οδηγία-πλαίσιο για τα νερά βλέπει το νερό ως ενότητα. Στόχος της είναι η επέκταση της προστασίας σε όλα τα νερά, επιφανειακά και υπόγεια, ώστε να αποκτήσουν «καλή κατάσταση» έως το 2015.

Η οδηγία-πλαίσιο δεν αναιρεί αλλά ενσωματώνει, διευρύνει και συνοψίζει, σε ένα και μόνο νομοθετικό κείμενο, όλη την προηγούμενη νομοθεσία για τα νερά.

Η νομοθεσία αυτή αφορούσε την ποιότητα του πόσιμου νερού, του νερού που προορίζεται για ιχθυοκαλλιέργειες και οστρακοκαλλιέργειες, των νερών κολύμβησης, καθώς και των υπόγειων νερών. Αφορούσαν επίσης την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και τη ρύπανση των νερών από νιτρικά γεωργικής προελεύσεως.

Η οδηγία-πλαίσιο για τα νερά ενσωματώνει επίσης την οδηγία-πλαίσιο για την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης (οδηγία IPPC).

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Ποιες είναι οι καινοτομίες της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά;

Η βασικότερη καινοτομία της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά είναι η διαχείριση του νερού σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης. Είναι η πρώτη φορά που σε νομοθετικό κείμενο αναγνωρίζεται ότι τα φυσικά, και όχι τα διοικητικά όρια της κατανομής ενός φυσικού πόρου, όπως είναι το νερό, πρέπει να λαμβάνονται ως βάση για τη διαχείρισή του.

Βασική καινοτομία αποτελεί επίσης η αναγνώριση της σημασίας του νερού, όχι μόνο για την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών, αλλά και των αναγκών των οικοσυστημάτων.

Για πρώτη φορά ένα κοινοτικό νομοθετικό κείμενο προβλέπει τη χρήση οικονομικών μέτρων για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων. Το τέλος του πολύ φθηνού ή δωρεάν νερού αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο για τη μείωση της σπατάλης χρήσης του.

Σημαντική καινοτομία είναι επίσης η θεσμοθέτηση της συμμετοχής του κοινού στην διαχείριση του νερού και την επίτευξη του βασικού στόχου της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά, που είναι η «καλή κατάσταση» όλων των νερών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι σημαίνει «ολοκληρωμένη διαχείριση»;

Το νερό εξυπηρετεί πολλές χρήσεις ταυτόχρονα. Πολλές φορές οι χρήσεις αυτές είναι αντικρουόμενες στον βαθμό που η μία να αποκλείει τις άλλες.

Όσοι ζουν ψηλότερα σε μια υδρολογική λεκάνη χρησιμοποιούν και ρυπαίνουν το νερό, με αποτέλεσμα να το στερούν από αυτούς που ζουν χαμηλότερα. Το νερό που έχει φορτιστεί με λιπάσματα δεν κάνει για πόσιμο, αυτό που έχει ρυπανθεί από βαρέα μέταλλα είναι ακατάλληλο για άρδευση. Η ύδρευση των πόλεων, η άρδευση των καλλιεργειών, η βιομηχανία, ο τουρισμός ερίζουν για την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων καλής ποιότητας νερού για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Συχνό φαινόμενο είναι η μεταφορά νερού από μεγάλες αποστάσεις για την ύδρευση των μεγάλων πόλεων ή την άρδευση γεωργικών περιοχών.

«Ολοκληρωμένη» είναι η διαχείριση του νερού που λαμβάνει υπόψη και εξισορροπεί όλες αυτές της αντικρουόμενες χρήσεις.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι εννοούμε όταν μιλούμε για «διαχείριση σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης»;

Στον κύκλο του, το νερό ακολουθεί διαδρομές που καθορίζονται αποκλειστικά από το ανάγλυφο του εδάφους και τους υδροκρίτες, τις νοητές γραμμές που διαχωρίζουν τη μία κοιλάδα από μια άλλη. Κάθε σταγόνα νερού που πέφτει στην νοητή γραμμή του υδροκρίτη έχει ίση πιθανότητα να κυλήσει προς τη μία ή την άλλη πλευρά, ανεξάρτητα από τα εθνικά, τα περιφερειακά ή τοπικά διοικητικά όρια. Τα φυσικά όρια του νερού είναι συνεπώς τα όρια των υδρολογικών λεκανών, που συγκεντρώνουν το νερό της βροχής και το διοχετεύουν στη θάλασσα.

Η ολοκληρωμένη διαχείριση του νερού πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα φυσικά όρια της υδρολογικής λεκάνης, είτε με τη δημιουργία νέων διαχειριστικών φορέων, είτε με τη θεσμοθέτηση της συνεργασίας των υφισταμένων διοικητικών υπηρεσιών σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Ποιες αλλαγές στη διοίκηση και τη νοοτροπία είναι αναγκαίες;

Κάθε διοικητική μονάδα έχει μάθει να λειτουργεί περιχαρακωμένη στο θεματικό και γεωγραφικό πεδίο της αρμοδιότητάς της. Η νέα πολιτική για τα νερά θέτει υψηλές απαιτήσεις συνεργασίας στη διοίκηση σε όλα τα επίπεδα και πέραν των στενών ορίων επιμέρους αρμοδιοτήτων.

Οι νέες απαιτήσεις είναι δυνατόν να ικανοποιηθούν είτε με τη δημιουργία νέων διοικητικών δομών σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης ή με την προσαρμογή των διοικητικών δομών που ήδη υπάρχουν (είτε με συνδυασμό των δύο - π.χ. δημιουργία συντονιστικών οργάνων σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης), υπό τον όρο ότι θα συνεργάζονται μεταξύ τους υπερτοπικά και διαθεματικά, θα ακολουθούν διαφανείς διαδικασίες και θα παρέχουν τη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής των εμπλεκομένων και του ενδιαφερόμενου κοινού.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι σημαίνει «καλή κατάσταση» νερού;

Η «καλή κατάσταση» του νερού έχει δύο διαστάσεις: την οικολογική και τη χημική. Η «καλή οικολογική κατάσταση» του νερού εξαρτάται από την καλή κατάσταση του οικοσυστήματος, αλλά αυτό δεν είναι δυνατόν να οριστεί ενιαία στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω των μεγάλων κλιματικών, γεωγραφικών και οικολογικών διαφορών.

Γενικά «καλή οικολογική κατάσταση» έχουμε όταν τα οικοσυστήματα διαφέρουν λίγο από τα οικοσυστήματα που θα επικρατούσαν αν οι ανθρωπογενείς επιδράσεις ήσαν ελάχιστες. «Καλή χημική κατάσταση» έχουμε όταν η ποιότητα του νερού πληροί τα ενιαία πρότυπα που έχουν καθοριστεί για τις χημικές ουσίες σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι ισχύει για τα υπόγεια νερά;

Στόχος της οδηγίας-πλαίσιο για τα νερά είναι να παύσει η «υδρο-σχιζοφρένεια» που συνιστά η χωριστή διαχείριση των επιφανειακών και των υπόγειων νερών. Τα υπόγεια νερά, όπως και τα επιφανειακά, είναι μέρος του ίδιου υδρολογικού κύκλου και η διαχείρισή τους πρέπει να είναι ενιαία.

Τα υπόγεια νερά έχουν ωστόσο μια ιδιαιτερότητα που τα κάνει πολύ ευπαθή στην ρύπανση. Διαθέτουν ελάχιστη ικανότητα αυτοκαθαρισμού και η ανανέωσή τους είναι συχνά εξαιρετικά αργή. Κάθε ρύπανση των υπογείων νερών, ακόμη και η πιο μικρή, πρέπει συνεπώς να αποφεύγεται. Η ποιότητά τους πρέπει, επίσης, να παρακολουθείται συνεχώς, ώστε κάθε αλλοίωσή τους να αντιμετωπίζεται εγκαίρως.

Τα υπόγεια νερά έχουν και μια άλλη ιδιαιτερότητα: το θέμα της επαρκούς ποσότητας. Η ετήσια ανανέωσή τους είναι μικρή και μέρος από την ποσότητα που ανανεώνεται χρησιμεύει για την τροφοδότηση χερσαίων υδατικών οικοσυστημάτων όπως είναι τα ποτάμια, οι λίμνες, οι υγρότοποι. Η οδηγία- πλαίσιο για τα νερά θέτει ποσοτικά όρια στην άντληση υπογείου νερού, ώστε να εξασφαλίζεται ο οικολογικός του ρόλος.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Ας πάρει όσο νερό θέλει ο καθένας! Πού είναι το πρόβλημα;

Το νερό είναι ένας ανανεώσιμος αλλά περιορισμένος πόρος. Ο υδρολογικός κύκλος ανανεώνει τα αποθέματα γλυκού νερού στην επιφάνεια της γης και τα υπόγεια υδροφόρα στρώματα.

Όμως η ποσότητα του νερού είναι περιορισμένη και η κατανομή του στον χώρο και τον χρόνο άνιση. Το ίδιο και η ποιότητά του. Η ρύπανση του νερού περιορίζει ακόμη περισσότερο τις ποσότητες για τις διάφορες χρήσεις του.

Δεν έχουμε επομένως πάντα στη διάθεσή μας όσο νερό θέλουμε, όποτε το θέλουμε και στην ποιότητα που το θέλουμε. Νερό για εμάς και για τους ζωντανούς οργανισμούς, με τους οποίους συγκατοικούμε στην Γη, δεν πέφτει σαν το μάννα από τον ουρανό. Χρειάζεται ολοκληρωμένη διαχείριση και συνειδητή προστασία.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Γιατί «οικολογική διαχείριση»;

Το νερό δεν είναι μόνο για τον άνθρωπο. Η φύση χρειάζεται το νερό. Τα ποτάμια, οι πηγές, οι υγρότοποι είναι αναγκαίοι για τη διατήρηση της άγριας πανίδας και χλωρίδας. Οι οικολογικές απαιτήσεις σε νερό αφορούν, όπως και οι ανθρώπινες, επαρκείς ποσότητες καλής οικολογικής ποιότητας νερού για τη διατήρησή τους. Η καλή οικολογική κατάσταση αφορά το σύνολο των επιφανειακών νερών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στόχος της οικολογικής διαχείρισης του νερού είναι όμως και η διατήρηση των ειδικών ενδιαιτημάτων σε μια υδρολογική λεκάνη, η προστασία των περιοχών από τις οποίες αντλείται πόσιμο νερό, καθώς και των νερών που προορίζονται για κολύμπι. Για αυτές τις χρήσεις νερού ισχύουν αυστηρότερες προδιαγραφές.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διατήρηση των υγροτόπων, τόσο για λόγους προστασίας της άγριας πανίδας και χλωρίδας που φιλοξενούν, όσο και για τον ρόλο που παίζουν στην υδρολογική ισορροπία, την τροφοδότηση των υπόγειων νερών, την συγκράτηση των πλημμυρών και τον καθαρισμό των νερών και την τροφοδότηση των υπόγειων αποθεμάτων.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι είναι τα «διαχειριστικά σχέδια» για τις λεκάνες απορροής;

«Διαχειριστικό σχέδιο» είναι μια λεπτομερής πρόταση για τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιηθούν, εντός καθορισμένων χρονικών ορίων, οι στόχοι που έχουν τεθεί για τα νερά μιας υδρολογικής λεκάνης.

Κάθε «διαχειριστικό σχέδιο» οφείλει να περιλαμβάνει περιγραφή των φυσικών και υδρολογικών χαρακτηριστικών της λεκάνης, εκτίμηση των επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην κατάσταση των νερών, αξιολόγηση του ρόλου της υφιστάμενης νομοθεσίας, εκτίμηση του δρόμου που απομένει να διανυθεί, ώσπου να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί, καθώς και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τον σκοπό αυτό. Το «διαχειριστικό σχέδιο» πρέπει να περιλαμβάνει επίσης οικονομική ανάλυση των χρήσεων του νερού σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης, προκειμένου να χρησιμεύσει ως βάση για την ορθολογική εκτίμηση της σκοπιμότητας των μέτρων.

Η συμμετοχή του κοινού έχει ουσιαστική σημασία για την τελική διαμόρφωση, την κοινωνική αποδοχή και την υλοποίηση του διαχειριστικού σχεδίου. Το διαχειριστικό σχέδιο είναι δυνατόν να λάβει νομοθετική μορφή ή να αποτελέσει τη βάση για προγραμματική συμφωνία μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων.

Ένα διαχειριστικό σχέδιο δεν είναι για πάντα. Για να διατηρηθεί η ευελιξία και η επικαιροποίηση του σχεδιασμού, τα διαχειριστικά σχέδια κάθε υδρολογικής λεκάνης πρέπει να αναθεωρούνται κάθε έξι χρόνια.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι σημαίνει «ανάκτηση κόστους» και ποιοι είναι οι στόχοι
της τιμολογιακής πολιτικής για το νερό;

Το νερό είναι ένας ανανεώσιμος αλλά περιορισμένος πόρος του οποίου η ζήτηση συνεχώς αυξάνεται. Η προσφορά νερού είναι, με άλλα λόγια, περιορισμένη και δύσκολο να αυξηθεί με ρυθμούς τέτοιους ώστε να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση.

Οι σημερινές τιμές του νερού είναι πολύ χαμηλές και ουσιαστικά ενθαρρύνουν τη σπάταλη χρήση του. Ιδιαίτερα χαμηλές έως και μηδενικές είναι οι τιμές του αρδευτικού νερού.

Η «ανάκτηση του κόστους», δηλαδή η διόρθωση των τιμών του νερού, ώστε να καλύπτουν το κόστος που απαιτείται για παροχή του (άντληση, ταμιευτήρες, δίκτυα διανομής, αποχετεύσεις, βιολογικός καθαρισμός) αναμένεται ότι θα αποτελέσει ισχυρό κίνητρο για την εξοικονόμηση νερού και, ως εκ τούτου, θα συμβάλει εμμέσως στην επίτευξη των στόχων της οδηγίας-πλαίσιο.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Τι σημαίνει «συνδυασμένη προσέγγιση»;

Ιστορικά δυο ήταν οι προσεγγίσεις στο πρόβλημα της ρύπανσης του νερού σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μια ήταν ο περιορισμός των εκπομπών ρύπων με τη χρήση κατάλληλης τεχνολογίας και την τήρηση ορίων εκπομπών. Η άλλη εστιαζόταν σε κριτήρια ποιότητας του νερού που δέχεται την ρύπανση.

Κάθε μια από τις δύο προσεγγίσεις έχει τις αδυναμίες της. Ο έλεγχος των εκπομπών δεν λαμβάνει υπόψη τις συνδυασμένες επιδράσεις τους. Από την άλλη πλευρά, ο έλεγχος της ποιότητας δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις επιπτώσεις από έναν συγκεκριμένο ρύπο στο όλο οικοσύστημα.

Η οδηγία-πλαίσιο για τα νερά συνδυάζει τις δύο προσεγγίσεις. Αφενός ορίζει ότι, ως πρώτο βήμα, πρέπει να εφαρμοσθούν όλα τα ήδη προβλεπόμενα μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών επικίνδυνων ουσιών στα νερά. Αφετέρου επιδιώκει τη συντονισμένη υλοποίηση όλων των περιβαλλοντικών στόχων που προβλέπει η υφιστάμενη νομοθεσία και θεσπίζει την «καλή κατάσταση» ως τον γενικό ποιοτικό στόχο για όλα τα νερά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

Ποιος είναι ο ρόλος των πολιτών;

Υπάρχουν δύο λόγοι για τη συμμετοχή του κοινού στη διαχείριση του νερού. Ο πρώτος είναι ότι οι αποφάσεις για τα καταλληλότερα μέτρα, για την επίτευξη των ποιοτικών και των ποσοτικών στόχων σε μια υδρολογική λεκάνη, απαιτούν την εξισορρόπηση των συμφερόντων διαφόρων κοινωνικών ομάδων. Τα συμφέροντα αυτά και οι αντιθέσεις που υπάρχουν πρέπει να γίνονται σε όλους γνωστά και να συζητούνται ανοικτά.

Ο δεύτερος λόγος είναι η εφαρμογή των μέτρων. Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφάνεια κατά τον καθορισμό των στόχων και των μέτρων, τόσο ευκολότερη θα είναι η αποδοχή τους από το κοινό. Η γνώση των προβλημάτων θα βοηθήσει στην επίλυσή τους είτε συναινετικά ή, όποτε αυτό είναι αναγκαίο, με καταγγελίες στις αρμόδιες αρχές ή προσφυγή στα δικαστήρια.

Η πλήρης ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών, των ομάδων συμφερόντων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, στη λήψη αποφάσεων για τη διαχείριση των υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη, αναγνωρίζονται και ροβλέπονται ρητά από την οδηγία-πλαίσιο για τα νερά.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ >>

[ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ] [ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΕΡΟΥ] [FAQ]

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ - ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ [2008-03-15]